Kính gửi: Sở giáo dục đào tạo Lai Châu

Sau khi dự hội thảo dạy học theo đối tượng, vùng miền và công tác tổ chức quản lý ở trường PTDTNT, trường phổ thông có học sinh bán trú. Tôi xin đóng góp một số ý kiến về dạy học theo đối tượng vùng miền:

Dạy học theo đối tượng vùng miền có thể tổ chức theo 2 cách:

          Cach1: (Được trình bầy tại hội thảo của sở GD&ĐT Lai Châu vào tháng 12 năm 2010) Theo tôi đây là biện phân hóa về tổ chức, hay còn gọi là phân hóa ngoài. Được trình bầy với 2 nội dung;

1. Tổ chức khảo sát chất lượng đầy năm, phân học sinh thành các lớp đối tượng khác nhay để dạy.

2. Cách khác phục, bổ sung thời gian cho hoạt động dạy học chương trình chính khóa.

2.1. Phụ đạo, bồi dưỡng học sinh giỏi, dạy tự chọn .....

2.2. Tổ chức xây dựng lại bộ phân phối chương trình.

   Một vấn đề nảy sinh đối với các trường với quy mô nhỏ chỉ có 25-35 học sinh/1 khối lớp như vậy việc chia lớp theo đối tượng là khó thực hiện. Vậy có cách nào để vẫn dạy theo đối tượng vùng miền; Sau đây tôi xin đưa ra một số biện pháp dạy học vùng miền ( ngay trong một lớp)

- Tháng 10/2009 Sở GD&ĐT Lai Châu ban hàng công văn số: 915/SGD&ĐT-GDTrH ngày 01 tháng 10 năm 2009 Về việc hướng dẫn các đơn vị trường dạy học theo đối tượng, vùng miền.

- Đảm bảo giáo dục “đại trà” với giáo dục “mũi nhọn”, giữa phổ cập và “nâng cao”

- Đề tài tập trung nghiên cứu dạy học phân hóa nội tại, tức là dùng những biện pháp phân hóa thích hợp trong một lớp học thống nhất, cùng một giáo án. Nghiên cứu về quan điểm xuất phát, những biện pháp dạy học phân hóa nội tại, điều kiện dạy học phân hóa.

II. Lý do chọn đề tài:

Thực trạng  trong công tác dạy học môn toán ở trường THCS Thèn Sin những năm qua còn nhiều bất cập, chất lượng thấp. Đây là điều trăn trở của những người làm công tác quản lý, hầu như đội ngũ dạy môn toán chưa tiếp cận với cách dạy học phân hóa. Dạy phân hóa là yêu cầu bức thiết của trường THCS Thèn Sin cũng như của ngành giáo dục đào tạo Lai châu. Dạy học phân hóa đáp ứng cho yêu cầu giữa giáo dục “đại trà” với giáo dục “mũi nhọn” giữa “phổ cập với “nâng cao”, vì vậy bản thân tôi quyết định chọn đây làm đề tài nghiên cứu cho mình.

III. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu:

- Một số biện pháp chỉ đạo dạy học phân hóa trong môn toán ở trường THCS Thèn Sin.

- Đối tượng nghiên cứu: Giáo viên dạy toán, học sinh trường THCS Thèn Sin.

IV. Mục đích của đề tài:

Nhằm góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên giảng dạy môn toán, chất lượng học tập môn toán, góp phần quan trọng trong việc duy trì sĩ số, nâng cao chất lượng môn toán, phát huy tính năng động, sáng tạo của học sinh.

V. Điểm mới trong kết quả nghiên cứu:

Điểm mới trong kết quả nghiên cứu: Dạy học phân hóa nội tại, tức là dùng những biện pháp phân hóa thích hợp trong một lớp học thống nhất, cùng một giáo án. Nghiên cứu về quan điểm xuất phát, những biện pháp dạy học phân hóa nội tại, điều kiện dạy học phân hóa.

               PHẦN NỘI DUNG****

I. Cơ sở lý luận:

Lý luận dạy học ngày nay rất coi trọng hoạt động tự giáo dục. Không thể xem nhẹ hoạt động dạy của giáo viên, nhưng kết quả học tập có được chính là  do hoạt động học của học sinh – “yếu tố bên trong quyết định”.

Thực tế dạy học ở nhà trường hiện nay cho thấy số học sinh lười, chán học khá đông; Tỉ lệ học yếu kém của học sinh tương đối nhiều, tình trạng học khó nhớ,  mau quên ở học sinh có tính phổ biến …

II. Thực trạng của vấn đề:

Vấn đề thực tế còn tồn đọng  nhiều năm ở trường THCS Thèn Sin là giáo viên dạy toán chỉ chú trọng và dành nhiều thời gian cho việc đầu tư giảng dạy mà ít tìm tòi sáng tạo trong đổi mới phương pháp dạy học.

Trong công tác này  giáo viên phần lớn lại chú trọng đến việc truyền đạt kiến, vẫn dạy chung cho số đông, không kích thích được yếu tố riêng của từng cá thể. Không ít giáo viên đã thường dạy học theo thói quen, ít quan tâm đến tâm lý, thái độ, mức độ ham thích của học sinh.

- Trong dạy học môn toán ta cần lấy trình độ phát triển chung của học sinh trong lớp làm nền tảng, do đó những hoạt động cơ bản là hoạt động đồng loạt. Tuy nhiên ngay trong những hoạt động này, thông qua quan sát, đàm thoại và kiểm tra, người thầy giáo cần phát hiện những sự sai khác giữa các học sinh về tình trạng lĩnh hội và trình độ phát triển, từ đó có những biện pháp phân hóa nhỏ, chẳng hặn như:

- Lôi cuốn đông đảo học sinh có trình độ khác nhau vào quá trình dạy học bằng cách giao những nhiệm vụ phù hợp, vừa sức với từng loại đối tượng, khuyến khích học sinh yếu kém khi họ tỏ ý muốn trả lời câu hỏi, tận dụng những tri thức và kĩ năng riêng biệt của từng học sinh…..

- Phân hóa việc giúp đỡ, kiểm tra và đánh giá học sinh.

Ở những lúc nhất định trong quá trình dạy học có thể thực hiện những hoạt động  phân hóa tạm thời, tổ chức cho học sinh hoạt động một cách phân hóa. Biện pháp này được áp dụng khi trình độ học sinh có sự sai khác lớn, có nguy cơ yêu cầu quá cao hoặc quá thấp nếu cứ dạy học đồng loạt.

Những khả năng phân hóa biểu thị trong sơ đồ trên còn có thể được tổ hợp với nhau và như vậy chúng khá đa dạng. Chúng có thể được áp dụng ở tất cả các chức năng trong quá trình dạy học. Tuy nhiên từ thực tế giảng dạy môn toán cho thấy dạy học phân hóa ở các chức năng củng cố và tạo động cơ là thích hợp nhất.

Sau đây là sự giải thích về những khả năng phân hóa trong sơ đồ trên:

- Ra bài tập phân hóa: Ý đồ ra bài tập phân hóa là để những học sinh khác nhau có thể tiến hành những hoạt động khác nhau.

- Có thể phân hoá về yêu cầu bằng cách sử dụng những mạch bài tập phân bậc. Việc phân bậc hoạt động có thể dựa vào những căn cứ sau: ( Sự phức tạp của đối tượng hoạt động, nội dung của hoạt động....)

- Cũng có thể phân hoá về số lượng. Để lĩnh hội một kiến thức, rèn luyện một kỹ năng nào đó, một số học sinh này có thể cần nhiều bài tập cùng loại hơn một số học sinh khác. Nên ra đủ liều lượng bài tập như vậy cho từng loại đối tượng học sinh (KG, TB, Y, K). Những học sinh còn thừa thời gian, đặc biệt là học sinh giỏi, sẽ nhận thêm những bài khác để đào sâu và nâng cao. (Các bài tập nên thiết kế theo tinh thần tổng hợp của nhiều bài tập nhỏ, các ý liên quan đến nhau)

- Điều khiển phân hoá của giáo viên: Trong điều khiển học sinh học tập giáo viên có thể định ra yêu cầu khác nhau về mức độ hoạt động độc lập của học sinh, hướng dẫn nhiều hơn cho đối tượng  yếu kém, ít hoặc không gợi ý cho học sinh khá, giỏi.

Đồng thời giáo viên cần quan tâm cá biệt: Động viên học sinh nào đó có phần thiếu tự tin, lưu ý học sinh này hay nhầm dấu, nhắc nhở học sinh kia đừng chủ quan, hấp tấp,......

- Tác động qua lại giữa những học sinh: Trong quá trình điều khiển học sinh học tập, cần phát huy những tác dụng qua lại giữa những học sinh bằng các hình thức học tập khuyến khích sự giao lưu của học sinh, như đàm thoại trong lớp, học theo cặp, học theo nhóm. Với những hình thức này học sinh khá giỏi giúp đỡ học sinh yếu kém, qua đó học sinh khá giỏi càng nắm chắc kiến thức hơn. Hình thức này còn có tính thuyết phục, nêu gương, không có tính chất áp đặt...Đương nhiên hình thức này không phải chỉ có  tính chất một chiều: Học sinh khá giỏi giúp đỡ học sinh yếu kém. Thực tiễn cho thấy những liên kết chỉ một chiều sớm muộn cũng bị phá vỡ. Chỉ có liên kết hai bên cùng có lợi mới có sức sống nội tại.

- Phân hoá về số lượng bài tập cùng loại phù hợp với từng loại đối tượng để cùng đạt một yêu cầu (Đáp ứng chuẩn kiến thức kĩ năng)

- Phân hoá về nội dung bài tập để tránh đòi hỏi quá cao đối với học sinh yếu kém và quá thấp đối với học sinh giỏi.

- Phân hoá yêu cầu về tính độc lập, bài tập cho đối tượng yếu kém chứa nhiều yếu tố dẫn dắt hơn đối tượng khá giỏi.

- Ra riêng những bài tập nhằm tạo tiền đề xuất phát cho đối tượng yếu kém để chuẩn bị cho bài học sau.

- Ra riêng những bài tập nâng cao cho đối tượng học sinh giỏi.

Sau khi thực hiện áp dụng 3 biện pháp trên, trường THCS Thèn Sin đã thu được các kết quả đáng khích lệ trong việc dạy học phân hóa.   giáo viên dạy toán đã biết cách thiết kế các hoạt động dạy học có tính vừa sức với từng đối tượng, đã chuyển từ dạy học đồng loạt sang dạy học phân hóa, quan tâm đến từng đối tượng học sinh, học sinh chủ động hơn trong học tập.

Từ các số liệu của bảng 2 ta thấy sau khi thực hiện đề tài số lượng học sinh khá, giỏi, trung bình đều tăng, số học sinh yếu kém giảm 21,2%

Từ số liệu bảng 2 ta thấy số học sinh có cách giải linh hoạt, sáng tạo, quan sát trước khi thực hiện đã tăng nên 37%

            PHẦN KẾT LUẬN****

I. Những bài học kinh nghiệm:Qua 01 năm áp dụng các biện pháp dạy học phân hóa ở trường THCS Thèn Sin, Tôi rút ra bài học như sau: 1. Nắm bắt chủ trương chính sách và phân tích, dự báo được xu thế phát triển dài hạn của nhà trường, xác định được các vấn đề then chốt trong phát triển nhà trường2. Xây dựng tầm nhìn, hướng tới sự phát triển toàn diện của mỗi học sinh và nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục của nhà trường.3. Ra quyết định đúng đắn, kịp thời và dám chịu trách nhiệm về các quyết định nhằm đảm bảo cơ hội học tập cho mọi học sinh, nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục của nhà trường; Quyết đoán, dám đưa ra và thực hiện những thay đổi đáp ứng yêu cầu trong những tình huống cụ thể; dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới để nâng cao chất lượng giáo dục;II. Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm:

        - Sáng kiến kinh nghiệm đã giải được hai bài toán khó: “duy trì sĩ số”, “nâng cao chất lượng bền vững” ở trường THCS Thèn Sin-Tam Đường-Lai Châu.

- Chất lượng giáo dục có vai trò quan trọng  vì nó phản ánh trình độ dân trí, hiểu biết của người dân một nước, là nền tảng cho chiến lược phát triển con người. Bác hồ đã căn dặn chúng ta: “Dù cho có khó khăn đến đâu cũng phải thi đua dạy tốt và học tốt”. Vì vậy việc nâng cao chất lượng học tập đặc biệt là môn toán rất cần thiết, nó góp phần quan trọng trong việc trang bị kiến thức chắc chắn cho các em – thế hệ tương lai- tạo cho các em sự tự tin vững chắc bước tiếp con đường học vấn và tích lũy kĩ năng sống, có bản lĩnh,  có trình độ, có đạo đức, có kiến thức để tham gia lao động sáng tạo  đạt hiệu quả cao nhất về sau.

   - Bản thân tôi đã học được từ bài học làm việc nghiêm túc, nổ lực hết mình luôn đổi mới để giải quyết những vẫn đề nảy sinh, sáng tạo, hợp tác để góp phần nhỏ bé vào sự nghiệp giáo dục  của huyện Tam Đường.

Để giáo viên có thể thực hiện tốt “dạy học phân hóa”, nhà trường cần có những điều kiện cơ bản như sau :

          Đổi mới phương pháp dạy học từ “dạy số đông”, áp đặt, nặng lý thuyết sang “dạy phân hóa” gợi mở, hợp tác trong dạy và học, giảm lý thuyết, tăng thực hành.

          Đổi mới từ nội dung chương trình giảm 1/3 chương trình hiện tại

          Giảm sĩ số trong lớp, thiết bị học tập được trang bị đủ.

          Nâng cao vai trò của giáo viên trong đánh giá học sinh.

          Giảm thiểu những kỳ thi chung nặng nề, định chuẩn cụ thể, tập huấn giáo viên đánh giá học sinh, có biện pháp giám sát khoa học.

          Giáo viên phải đổi mới quan điểm sư phạm, quan niệm về quan hệ thầy trò, về trách nhiệm của giáo viên trong quá trình giáo dục.

          - Quan điểm sư phạm là dân chủ, hướng về cá thể thay cho sự áp đặt với số đông.

- Quan hệ thầy trò là quan hệ hợp tác trao đổi lắng nghe, thay cho sự truyền thụ một chiều.

          - Trách nhiệm của giáo viên là quyết định cho kết quả quá trình dạy học, giáo viên phải đánh giá được từng học sinh về sở trường, sở đoản để có biện pháp giáo dục phù hợp trong từng giờ dạy.

          Trong 5 điều kiện vừa trình bày, đổi mới hoạt động giáo viên là quan trọng nhất vì đó là hoạt động trực tiếp quyết định kết quả của quá trình dạy học, đồng thời giáo viên có khả năng góp phần cải thiện các khiếm khuyết của các điều kiện khác.

          1. Qui hoạch và xây dựng mạng lưới trường lớp theo yêu cầu dạy học phân hóa.

          2. Xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý nhà trường theo yêu cầu dạy học phân hóa . Đổi mới công tác tổ chức cán bộ.

          3. Đổi mới nội dung chương trình và phương pháp dạy học theo yêu cầu dạy học phân hóa . Xây dựng hội đồng chuyên môn, thống nhất trọng tâm bài giảng.

          4. Đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục, tăng nguồn đầu tư phát triển nhà trường.

          5. Đổi mới quản lý giáo dục. Đổi mới công tác thanh tra, khảo thí và kiểm định chất lượng giáo dục, sử dụng hiệu quả công nghệ thông tin.